Nijmegen de oudste! Wetenschappelijk bewezen, wat de Van Rossems ook mogen mopperen.

Historicus Maarten van Rossem stelde in het TV-programma ‘Hier zijn de Van Rossems, in Nijmegen’ van 15 mei, dat hij de hele discussie tussen Nijmegen en Maastricht wie zich de oudste stad van Nederland mag noemen, maar flauwekul vindt. Daarbij gaat hij volgens collega-historicus Will Brouwers te gemakkelijk wetenschappelijke argumentaties uit de weg.


Will Brouwers, gepubliceerd in De Gelderlander, 3 juni 2021

“Toevallig zag ik onlangs op NPO 3 Hier zijn de Van Rossems voorbij komen. Ze waren in Nijmegen. Het format van het televisieprogramma is aardig; drie grumpy mensen die vanuit hun expertise – historie, kunsthistorie en architectuur historie – een stad onder de loep nemen.

Over Nijmegen had Maarten van Rossem – de historicus van de familie – te melden dat het in zijn ogen maar ‘een onzinnige discussie’ is welke stad de oudste van Nederland is. Dit op grond van zogenaamde gemeentelijke geldverspilling. En ‘gezeur’ dat Nijmegen zichzelf tot de oudste stad van Nederland heeft uitgeroepen op grond van archeologische vondsten. 

Er zijn in Nederland inderdaad veel oudere nederzettingen archeologisch aangetoond. Maar dat is iets anders dan de oudste stad. Speciaal voor de familie Van Rossem en alle anderen zal ik het nog één keer  uitleggen: Nijmegen is met afstand de oudste nog bestaande stad in Nederland.

Een stad is een nederzetting met bepaalde juridische rechten, zogenaamde stadsrechten, verleend door een landsheer. In de Romeinse tijd was dat niet anders. Alleen de keizer kon een nederzetting stadsrechten verlenen. Dat gebeurde regelmatig en was fel begeerd bij alle nederzettingen in het Romeinse Rijk. De vrije burgers van een stad werden automatisch ook Romeins burger. Dat was zeker niet voor elke inwoner van het Romeinse Rijk het geval.

In de Romeinse tijd bestond een duidelijke hiërarchie in urbanisatie:

Urbs: Er was natuurlijk maar één echte stad: Rome. Dat werd de Urbs genoemd. Tegenwoordig zouden we metropool zeggen.

Colonia: Daarna kwamen steden met de eretitel Colonia, oorspronkelijk een semi-militaire nederzetting van veteranen in pas veroverd gebied. De burgers waren ex-soldaten en dus sowieso Romeinse burgers. Ze hadden een gemeenteraad en regelden hun zaken redelijk autonoom. Deze stadstaat-vorm was het bindmiddel van het Romeinse Rijk. Een bekende Romeinse Colonia was Keulen.

Municipium: De nederzetting van de tweede rang heette een Municipium. Dat was een stad met bijna dezelfde rechten als een Colonia. De inwoners waren echter geen Romeinse veteranen, maar eerder bondgenoten van de Romeinen met een aan de vroegste Romeinse bondgenoten, de Latijnen, gerelateerd burgerrecht. Een stad met de titel Municipium had ook een gemeenteraad en autonomie.

Vicus: De derde term voor een nederzetting van enige omvang was Vicus. Een Vicus was een dorp met het voorkomen van een stadje dat vaak op een verkeerstechnisch gunstige plek lag. Een Vicus had geen stadsrechten.

Nijmegen heette Municipium Ulpia Noviomagus Batavorum. Het had de titel Municipium en was dus officieel een stad met stadsrechten. Wannéér dat gebeurde, blijkt uit de tweede titel, Ulpia. Dat is de achternaam van keizer Trajanus die regeerde 98-117 na Christus. Het derde onderdeel van de naam Noviomagus betekent zoiets als Nieuw markt. Zo heette Nijmegen voor keizer Trajanus. En de term Batavorum slaat op het feit dat Nijmegen de hoofdstad was van de Civitas (regio/gemeente) der Bataven.

Terugkomend op de uitzending van de ‘Van Rossem-experts’: niet op grond van een mening maar op grond van epigrafische, historische en archeologische feiten is Nijmegen gewoon de oudste stad van Nederland. Als we dat erkennen, hoeven we er geen onzinnige discussie meer over te voeren.

Maastricht kwam overigens nooit verder dan de Vicus-status.”

Will Brouwers is historicus

https://krant.dg.nl/titles/degelderlander/7110/publications/25986/articles/1363656/33/1

 

Erfgoed betekent zoveel meer!

Erfgoed maakt de laatste tijd, mede dankzij het gemis ervan in coronatijd, een ‘groeispurt’ door. Alom wordt erkend, niet in de laatste plaats door de overheid, dat erfgoed van wezenlijk belang is voor de samenleving. Erfgoed is erfgoud! Het bevordert de identiteit en trots, het vertegenwoordigt niet alleen immaterieel, maar ook materiaal een grote waarde, want het heeft economisch potentieel, het zorgt voor sociale cohesie, bewijst actualiteitswaarde door hedendaagse  toevoegingen of innovatie en bevordert burgerschap door democratische participatie. Dit zijn zomaar wat termen uit het Verdrag van Faro. Interessant, maar hoe vertaal je dat als erfgoedvrijwilliger naar de praktijk? En wat is het Verdrag van Faro nu eigenlijk precies? Deze vragen staan centraal tijdens het webinar, georgansieerd door Erfgoed Gelderland: ‘Haal samen meer uit je erfgoed’ op donderdag 10 juni 2021.

 

Laagdrempelig programma

Het online event is bedoeld voor vrijwilligers in de erfgoedsector. Tijdens het event gaan we het Verdrag van Faro beetje bij beetje ontleden. Wat moet je ermee? Wat kán je ermee? En hoe gaan andere erfgoedorganisaties er mee om? Het programma is laagdrempelig en er is genoeg ruimte voor vragen en interactie. Met inspirerende voorbeelden van uiteenlopende erfgoedorganisaties laten we zien hoe het verdrag vertaald kan worden naar de praktijk.

Erfgoedvrijwilliger.nl

Het webinar wordt georganiseerd door Erfgoed Brabant, Erfgoedhuis Zuid-Holland en Erfgoed Gelderland. De drie erfgoedhuizen bereiden zich gezamenlijk voor op het Verdrag van Faro, bijvoorbeeld door middel van het platform erfgoedvrijwilliger.nl. Op erfgoedvrijwilliger.nl kunnen erfgoedorganisaties gratis vrijwilligersvacatures plaatsen én relevante informatie en inspiratie over erfgoedparticipatie vinden. 

In het kort en aanmelden

 

Wat

Webinar ‘Haal samen meer uit je erfgoed. Erfgoedvrijwilligers en het Europese Verdrag van Faro in de praktijk’

Wanneer

Donderdag 10 juni 2021

Hoe laat

15.00 – 17.00 uur (digitale inloop vanaf 14.45 uur)

Aanmelden

www.erfgoedvrijwilliger.nl/aanmelden-haal-samen-meer-uit-erfgoed

Deelname

Je ontvangt de link om deel te nemen uiterlijk één dag van tevoren

 

Voor vragen over dit webinar kunt u contact opnemen met Lian van der Zon. Lees ook het interview met Lian over het Verdrag van Faro.

 

Met vriendelijke groet,

Westervoortsedijk 67-D, 6827 AT ARNHEM

+31 (0)26 3521 690

info@erfgoedgelderland.nl

www.erfgoedgelderland.nl

  • 1
  • 2

Colofon

Webredactie: Heyta Melssen, André Stufkens en Pauline de Weijer

Ontwerp: Walter van Rooij, Buro Brandstof

© Website: CPRN en de auteurs

© Foto’s: fotografen vermeld onder de foto’s

© Films: filmmakers vermeld bij de films

© Kunstwerken: kunstenaars vermeld bij de kunstwerken.

Het CPRN doet haar best om de rechthebbenden te achterhalen, mocht u menen recht te kunnen doen gelden kunt u dat melden bij het secretariaat.

Contact

secretariaat@cprn.nl

Bankrekeningnummer: NL78 RABO 0105 2900 17

KvK nummer: 09148216

Support: